Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc đã công bố báo cáo hai năm một lần về sản xuất thực phẩm thủy sản trên toàn cầu. Báo cáo Tình hình Nghề cá và Nuôi trồng thủy sản Thế giới (SOFIA) năm 2024 cung cấp dữ liệu mới nhất về ngành đánh bắt cá và các xu hướng chính liên quan đến đánh bắt quá mức, sản xuất hải sản và tiêu thụ hải sản.
Sau đây là sáu điểm chính rút ra từ báo cáo năm 2024.
1. Vẫn còn việc phải làm
Mặc dù hầu hết các đàn cá được giám sát trên toàn thế giới và hơn ba phần tư sản lượng đánh bắt toàn cầu được lấy từ các đàn cá được đánh bắt trong giới hạn bền vững, nhưng số lượng đàn cá bị đánh bắt quá mức đã tăng nhẹ trong hai năm qua, từ 35,4% lên 37,7%, tiếp tục xu hướng được quan sát trong nhiều thập kỷ. Chúng ta biết cách đảo ngược điều này. Các công cụ quản lý nghề cá có hiệu quả khi chúng được áp dụng, vì vậy các hệ thống quản lý mạnh mẽ hơn trên toàn thế giới có thể đảo ngược xu hướng này.
2. Các đàn cá lớn hơn thường được đánh bắt trong giới hạn bền vững về mặt sinh học
Khi được tính theo mức sản lượng, sản lượng đánh bắt từ các đàn được xác định là đánh bắt bền vững về mặt sinh học chiếm khoảng 76,9% tổng sản lượng đánh bắt toàn cầu vào năm 2021. Con số này giảm 5,6 điểm phần trăm so với con số năm 2019. Tuy nhiên, con số năm 2019 đã tăng 3,8 điểm phần trăm so với năm 2017.
Người ta dự kiến rằng các ước tính như thế này sẽ dao động theo thời gian và xu hướng trong bốn năm qua cho thấy mức giảm nhỏ hơn. So sánh 76,9% (có trọng số) và 62,3% (không có trọng số) trữ lượng được đánh bắt trong giới hạn bền vững về mặt sinh học cho chúng ta biết rằng, trung bình, trữ lượng lớn hơn (những trữ lượng đánh bắt được nhiều hơn) thường được đánh bắt trong giới hạn bền vững về mặt sinh học hơn trữ lượng nhỏ hơn.
3. Quản lý nguồn lợi cá ngừ có tiến triển nhưng còn nhiều thách thức
Tiến bộ đang được thực hiện trong việc quản lý trữ lượng cá ngừ, với các Tổ chức Quản lý Nghề cá Khu vực (RFMO) ngày càng sử dụng các chiến lược thu hoạch và đánh giá chiến lược quản lý để đưa ra lời khuyên về việc đánh bắt trữ lượng cá ngừ một cách bền vững. Kết quả là phần lớn lượng cá ngừ cập cảng được lấy từ các trữ lượng không bị đánh bắt quá mức. Trên toàn cầu, 87% trữ lượng cá ngừ được giám sát được đánh bắt bền vững và 13% được coi là bị đánh bắt quá mức. Tuy nhiên, nhiều đội tàu đánh bắt cá ngừ vẫn tiếp tục có công suất quá mức, vì vậy cần phải có những nỗ lực phối hợp để hạn chế áp lực đánh bắt và đảm bảo trữ lượng không bị đánh bắt quá mức.
4. Các thỏa thuận đa dạng sinh học toàn cầu sẽ tăng cường quản lý nghề cá trên biển cả
Vào năm 2023, các quốc gia thành viên Liên hợp quốc đã nhất trí về một khuôn khổ ràng buộc về mặt pháp lý đối với việc bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển của các khu vực ngoài phạm vi quyền tài phán quốc gia. Thỏa thuận này bao gồm gần hai phần ba tổng diện tích bề mặt đại dương và giải quyết mối đe dọa đánh bắt quá mức ở các vùng biển này. Thỏa thuận này sẽ thúc đẩy sự phối hợp giữa các quốc gia thành viên và các cơ quan nghề cá khu vực đối với cá ngừ và các nguồn cá biển khơi khác.
5. Các xu hướng dài hạn vẫn phần lớn không bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid
Mặc dù đại dịch Covid-19 dường như không ảnh hưởng đáng kể đến sản lượng đánh bắt thủy sản toàn cầu hoặc tình trạng bền vững của trữ lượng cá, nhưng đã có những tác động đáng kể đến người lao động và người sử dụng lao động trong ngành đánh bắt cá khi hoạt động thương mại và chuỗi cung ứng bị gián đoạn vào năm 2020. Thương mại đã phục hồi và đến năm 2022 đã tăng 19% so với mức trước đại dịch. Về mặt giá trị, thương mại thế giới về các sản phẩm thủy sản (đánh bắt tự nhiên và nuôi trồng thủy sản) đạt mức cao kỷ lục là 192 tỷ đô la Mỹ vào năm 2022.
6. Tiêu thụ thực phẩm thủy sản tiếp tục tăng
Kể từ những năm 1960, mức tiêu thụ thực phẩm động vật thủy sản trên toàn cầu không chỉ vượt qua mức tiêu thụ thực phẩm động vật trên cạn mà còn vượt qua cả mức tăng trưởng dân số toàn cầu. Mức tiêu thụ thực phẩm thủy sản bình quân đầu người trên toàn thế giới năm 2021 tăng nhẹ so với hai năm trước, ở mức 20,6kg. Điều này làm nổi bật vai trò quan trọng liên tục của MSC và các sáng kiến toàn cầu khác nhằm mở rộng và hỗ trợ các hoạt động đánh bắt bền vững.
Báo cáo của SOFIA chứng minh rằng các chương trình chứng nhận có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ “Lộ trình chuyển đổi xanh” của FAO, phác thảo tầm nhìn năm 2030 của FAO đối với các hệ thống thực phẩm thủy sản. Tầm nhìn này dựa trên ba mục tiêu: mở rộng nuôi trồng thủy sản bền vững; đảm bảo quản lý hiệu quả tất cả các nghề cá; và cải thiện khả năng truy xuất nguồn gốc, hiệu quả và tính bền vững về mặt xã hội-môi trường của các chuỗi giá trị thủy sản. Các chương trình của MSC, bao gồm Tiêu chuẩn nghề cá MSC, Tiêu chuẩn chuỗi hành trình MSC-ASC và Tiêu chuẩn rong biển MSC-ASC chung, đều đóng vai trò quan trọng trong Lộ trình chuyển đổi xanh.
