Ngày 20/02/2026, ASC ban hành VR cho ASC Farm Standard v1.0.1 liên quan yêu cầu tính GHG từ thức ăn theo Phụ lục 9. Theo yêu cầu gốc, trại nuôi phải tính theo hai phương pháp phân bổ (mass allocation và economic allocation) dựa trên dữ liệu do nhà cung cấp thức ăn cung cấp theo biểu mẫu ASC Feed. Tuy nhiên trong giai đoạn chuyển tiếp khi ASC Feed v1.2 có hiệu lực, dữ liệu có thể chưa đầy đủ. VR này cho phép trại nuôi tạm thời tính theo một trong hai phương pháp khi nhà cung cấp chỉ cung cấp dữ liệu theo một phương pháp.
1) Bối cảnh và yêu cầu gốc của tiêu chuẩn
Theo Phụ lục 9 của ASC Farm Standard v1.0.1, việc tính toán phát thải khí nhà kính (GHG) liên quan đến thức ăn yêu cầu trại nuôi phải áp dụng đồng thời hai phương pháp phân bổ đối với nguyên liệu thức ăn:
- Phân bổ theo khối lượng (mass allocation)
- Phân bổ theo giá trị kinh tế (economic allocation)
Để thực hiện được các phép tính này, dữ liệu đầu vào phải được nhà cung cấp thức ăn cung cấp theo đúng định dạng của Biểu mẫu Nộp dữ liệu Phát thải GHG theo Tiêu chuẩn ASC Feed.
2) Vì sao phát sinh “khoảng trống dữ liệu” trong giai đoạn chuyển tiếp?
ASC đã cập nhật Tiêu chuẩn ASC Feed nhằm đảm bảo từ Phiên bản 1.2, nhà cung cấp thức ăn phải cung cấp đầy đủ dữ liệu cần thiết cho tính toán theo cả hai phương pháp phân bổ. Tuy nhiên, trên thực tế có thể xảy ra độ trễ trước khi trại nuôi nhận đủ dữ liệu từ nhà cung cấp, do một hoặc nhiều nguyên nhân sau:
- ASC Feed v1.2 có hiệu lực từ 02/2026: nhiều nhà cung cấp thức ăn đang được chứng nhận theo các phiên bản trước có thể chỉ có dữ liệu GHG theo một phương pháp phân bổ.
- Thức ăn tiếp nhận trước 31/10/2025: có thể đến từ các nhà máy thức ăn chưa được chứng nhận, do đó không có dữ liệu GHG theo yêu cầu.
- Ngay cả khi tiếp nhận sau 02/2026: nhà máy thức ăn được chứng nhận có thể chưa cập nhật dữ liệu GHG cho đến khi hoàn thành cuộc đánh giá đầu tiên theo phiên bản mới (ASC Feed v1.2).
Từ các tình huống này, trại nuôi có thể gặp khó khăn khi phải tính theo cả mass và economic allocation đúng theo yêu cầu gốc, dù trại vẫn có nhu cầu tiếp tục theo dõi và báo cáo phát thải.
3) Nội dung VR: cho phép tính theo 1 phương pháp khi dữ liệu chưa đầy đủ
VR được ASC phê duyệt nhằm xử lý khoảng trống tiềm ẩn về khả năng sẵn có dữ liệu bằng cách cho phép:
Trại nuôi được phép tính toán phát thải GHG từ thức ăn theo một trong hai phương pháp phân bổ (mass hoặc economic) trong trường hợp nhà cung cấp chỉ cung cấp dữ liệu theo một phương pháp.
Điểm quan trọng ở đây là VR không “bỏ yêu cầu”, mà cho phép trại nuôi tiếp tục tính toán dựa trên thông tin sẵn có, thay vì bị gián đoạn do thiếu dữ liệu đủ hai phương pháp.
4) Trường hợp nhiều nhà cung cấp dùng các phương pháp khác nhau: áp dụng thế nào?
VR cũng quy định rõ cách xử lý khi trại nuôi sử dụng thức ăn từ nhiều nhà cung cấp và các nhà cung cấp báo cáo theo các phương pháp phân bổ khác nhau.
Khi đó, trại nuôi phải:
- Chọn phương pháp phân bổ của nhà cung cấp cung cấp tỷ lệ thức ăn lớn nhất, và
- Áp dụng cùng giá trị phát thải GHG đó cho toàn bộ lượng thức ăn sử dụng trong kỳ báo cáo.
Ví dụ minh họa theo VR:
Nếu trại nuôi nhận:
- 75% thức ăn từ nhà cung cấp báo cáo theo economic allocation
- 25% thức ăn từ nhà cung cấp báo cáo theo mass allocation
→ Tính toán GHG sẽ thực hiện trên giả định 100% lượng thức ăn có cùng hồ sơ phát thải GHG như nhà cung cấp cung cấp 75% (economic allocation).
Quy tắc này nhằm đảm bảo cách tính nhất quán, tránh trộn lẫn nhiều phương pháp trong cùng một kỳ báo cáo khi dữ liệu chưa đồng bộ.
5) Điều kiện áp dụng và khi nào phải quay lại yêu cầu đầy đủ
VR chỉ áp dụng trong trường hợp:
- Nhà cung cấp thức ăn được chứng nhận theo các phiên bản trước (trước v1.2) của ASC Feed, và
- Chỉ cung cấp dữ liệu GHG theo một phương pháp phân bổ.
Ngược lại, nếu tất cả nhà cung cấp thức ăn của trại nuôi đều:
- Được chứng nhận theo ASC Feed v1.2, và
- Đã cung cấp dữ liệu theo cả hai phương pháp (mass & economic)
→ Trại nuôi phải thực hiện báo cáo theo đúng yêu cầu Phụ lục 9 (9.4) của ASC Farm, tức là cung cấp dữ liệu theo cả hai phương pháp phân bổ.
6) VR vẫn đáp ứng mục tiêu Chỉ số 2.10.2 như thế nào?
Mục đích của Chỉ số 2.10.2 là đảm bảo trại nuôi đo lường và báo cáo phát thải GHG một cách nhất quán và minh bạch theo cách tiếp cận đánh giá vòng đời (LCA).
VR đáp ứng mục tiêu này vì:
- Trại nuôi vẫn tiếp tục tính toán phát thải GHG liên quan đến thức ăn, dựa trên dữ liệu sẵn có từ nhà cung cấp, thay vì “ngừng tính” do thiếu dữ liệu đủ hai phương pháp.
- VR tạo cơ chế chuyển tiếp để trại nuôi duy trì đo lường, hỗ trợ xây dựng kế hoạch quản lý và nỗ lực giảm phát thải trong khi chờ chuỗi cung ứng cập nhật đầy đủ theo ASC Feed v1.2.
KẾT LUẬN
VR có hiệu lực từ 20/02/2026 giúp trại nuôi tiếp tục tính và báo cáo GHG từ thức ăn nhất quán, minh bạch trong giai đoạn dữ liệu chưa đồng bộ. Nếu có nhiều nhà cung cấp dùng phương pháp khác nhau, trại nuôi áp dụng phương pháp của nhà cung cấp chiếm tỷ lệ thức ăn lớn nhất và dùng cùng giá trị GHG cho toàn bộ lượng thức ăn. Khi tất cả nhà cung cấp đã theo ASC Feed v1.2 và cung cấp đủ dữ liệu cả hai phương pháp, trại nuôi phải quay lại báo cáo theo đúng yêu cầu Phụ lục 9.
https://asc-aqua.org/producers/asc-standards/variance-request-and-interpretation/VR1096/
